Có những sinh viên thi ba bốn lần vẫn chưa qua, và mỗi lần lại đăng ký thi tiếp với đúng cách chuẩn bị cũ.
Kết quả thường giống nhau, vì vấn đề hiếm khi nằm ở may rủi.
Bước 1: đọc kỹ bảng điểm chi tiết
Phần lớn kỳ thi trả về điểm từng kỹ năng, không chỉ điểm tổng. Đây là dữ liệu quý nhất và rất nhiều người chỉ nhìn dòng đạt hay không đạt.
Mở ra và xem:
- Kỹ năng nào kéo bạn xuống? Thường là một kỹ năng lệch hẳn so với ba kỹ năng kia.
- Có tiến bộ giữa các lần thi không? Điểm đứng im qua ba lần nghĩa là cách học không hiệu quả, không phải bạn không cố.
- Có kỹ năng nào tụt không? Thường do dồn hết cho kỹ năng yếu và bỏ bê phần đang ổn.
Dồn công vào đúng kỹ năng đang kéo bạn xuống hiệu quả hơn nhiều so với ôn đều tất cả.
Bước 2: xác định đúng loại nguyên nhân
Có bốn loại, và mỗi loại cần một cách chữa khác hẳn:
Thiếu nền. Từ vựng chưa đủ, ngữ pháp cơ bản chưa vững. Biểu hiện: điểm thấp đều ở mọi kỹ năng, làm đề thì không hiểu đề chứ không phải chọn nhầm.
Chữa: quay lại xây nền, ngừng luyện đề một thời gian. Nghe ngược đời nhưng đây là cách nhanh nhất.
Có nền nhưng chưa quen dạng thi. Biểu hiện: bạn hiểu nội dung nhưng làm không kịp giờ, hoặc mất điểm ở các dạng câu hỏi có mẹo.
Chữa: luyện đúng dạng đề, luyện chiến thuật làm bài, luyện bấm giờ.
Lệch một kỹ năng. Ba kỹ năng ổn, một kỹ năng kéo tổng xuống. Thường là nghe hoặc nói.
Chữa: dồn phần lớn thời gian cho kỹ năng đó trong hai ba tháng, giữ các kỹ năng kia ở mức duy trì.
Vấn đề tâm lý phòng thi. Biểu hiện: làm đề ở nhà đạt nhưng vào thi thì tụt.
Chữa: luyện trong điều kiện giống thi thật — bấm giờ, không dừng giữa chừng, làm liền một mạch cả bốn kỹ năng. Và thi thêm một lần chính là cách quen dần.
Bước 3: đổi cách học, không chỉ tăng thời lượng
Học thêm giờ bằng đúng cách cũ thường cho kết quả cũ. Vài hướng đổi:
- Nếu đang tự học: tìm người sửa, nhất là cho viết và nói. Hai kỹ năng này gần như không tiến bộ nếu không có phản hồi.
- Nếu đang học trung tâm: kiểm lớp có đúng dạng thi bạn thi không, và trình độ lớp có hợp bạn không. Học lớp quá cao là ngồi nghe mà không thu được gì.
- Nếu chỉ làm đề: dừng lại, quay về xây nền và học kỹ năng.
- Nếu chỉ học lý thuyết: bắt đầu tiếp xúc với tiếng thật mỗi ngày.
Bước 4: cân nhắc đổi loại chứng chỉ
Nếu trường chấp nhận nhiều loại, xem có loại nào hợp với bạn hơn:
- Có loại nặng về học thuật, có loại thiên về giao tiếp công việc.
- Có loại thi đủ bốn kỹ năng, có loại chỉ thi hai.
- Kỳ thi nội bộ của trường thường sát với chương trình bạn đã học.
Đây không phải lách. Nếu một dạng thi hợp với năng lực của bạn hơn mà vẫn nằm trong danh mục trường chấp nhận, thì chọn nó là hợp lý.
Khi thời gian sắp hết
Nếu bạn đã hoàn thành mọi thứ khác và chỉ còn kẹt chuẩn đầu ra, trong khi thời gian đào tạo tối đa đang tới gần:
- Gặp phòng đào tạo và nói rõ tình trạng. Hỏi thời hạn còn lại bằng con số cụ thể.
- Hỏi về các phương án — có hình thức đánh giá thay thế không, có kỳ thi nội bộ nào không, có trường hợp xét đặc biệt không.
- Hỏi về gia hạn nếu có, và làm đơn trước khi hết hạn.
- Dồn toàn bộ thời gian cho nó. Ở giai đoạn này nó là việc duy nhất đứng giữa bạn và tấm bằng.
Một điều nên nhớ
Trượt vài lần không nói lên điều gì về năng lực của bạn trong ngành. Rất nhiều kỹ sư giỏi, bác sĩ giỏi, người làm nghề giỏi đã từng vật lộn với phần này.
Nó chỉ là một kỳ thi có dạng thức riêng, và dạng thức thì học được. Điều quan trọng là học đúng thứ đang thiếu, chứ không phải học nhiều hơn theo cùng một cách.
Câu hỏi thường gặp
Thi trượt nhiều lần thì việc đầu tiên nên làm là gì?
Đọc kỹ bảng điểm chi tiết từng kỹ năng chứ không chỉ nhìn dòng đạt hay không đạt, để biết kỹ năng nào kéo mình xuống và có tiến bộ giữa các lần thi không.
Có mấy loại nguyên nhân trượt?
Bốn: thiếu nền, có nền nhưng chưa quen dạng thi, lệch một kỹ năng, và vấn đề tâm lý phòng thi. Mỗi loại cần một cách chữa khác hẳn.
Thiếu nền thì nên làm gì?
Quay lại xây nền và ngừng luyện đề một thời gian. Nghe ngược đời nhưng đây là cách nhanh nhất, vì chưa có nền thì làm đề chỉ đo lại cái mình chưa biết.
Có nên đổi loại chứng chỉ không?
Có thể, nếu trường chấp nhận nhiều loại và có loại hợp với năng lực của bạn hơn. Đây không phải lách — có loại nặng học thuật, có loại thiên giao tiếp, có loại chỉ thi hai kỹ năng.
Chỉ còn kẹt chuẩn đầu ra mà sắp hết thời gian đào tạo thì sao?
Gặp phòng đào tạo hỏi thời hạn còn lại bằng con số cụ thể, hỏi về hình thức đánh giá thay thế hoặc kỳ thi nội bộ, hỏi về gia hạn và làm đơn trước khi hết hạn, và dồn toàn bộ thời gian cho nó.
