Điểm trung bình tích luỹ quyết định hai thứ: bạn có đạt ngưỡng tối thiểu để tốt nghiệp không, và bạn xếp loại gì.
Nhiều sinh viên tính nhẩm sai điểm của mình vì không biết môn nào có tính và môn nào không — và hiểu sai thì kế hoạch cải thiện cũng sai theo.
Cách tính
Nguyên tắc chung: trung bình có trọng số theo số tín chỉ, không phải trung bình cộng đơn thuần.
Nghĩa là mỗi môn được nhân với số tín chỉ của nó, cộng lại, rồi chia cho tổng số tín chỉ.
Hệ quả thực tế rất quan trọng: một môn 4 tín chỉ ảnh hưởng gấp đôi một môn 2 tín chỉ. Điểm kém ở một môn nặng kéo xuống nhiều hơn hẳn điểm kém ở hai môn nhẹ.
Vì vậy khi phải chọn dồn sức vào đâu trong tuần ôn thi, ưu tiên môn nhiều tín chỉ.
Môn nào có tính, môn nào không
Khác nhau theo trường, nhưng khung thường gặp:
- Có tính: các học phần trong chương trình đào tạo có cho điểm theo thang.
- Thường không tính: giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng an ninh, và các học phần chỉ đánh giá đạt hoặc không đạt.
- Tuỳ trường: học phần tự chọn học vượt ngoài yêu cầu, học phần học cải thiện.
⚠️ Đừng suy đoán. Xem quy chế đào tạo hoặc hỏi phòng đào tạo, nhất là nếu bạn đang ở sát một ngưỡng xếp loại.
Học lại và học cải thiện ảnh hưởng thế nào
Đây là chỗ quy định khác nhau nhiều nhất giữa các trường, và cũng là chỗ sinh viên hay nghe nhầm từ bạn bè trường khác.
Các cách tính thường gặp:
- Lấy điểm cao nhất trong các lần học.
- Lấy điểm của lần học gần nhất, kể cả khi thấp hơn.
- Có trần điểm cho học lại — học lại chỉ được tối đa một mức nào đó.
⚠️ Cách thứ hai và thứ ba có nghĩa là học cải thiện có thể làm điểm của bạn tệ đi. Phải biết trường mình áp dụng cách nào trước khi đăng ký học cải thiện.
Hỏi phòng đào tạo một câu, không hỏi bạn bè.
Ngưỡng xếp loại
Ngưỡng cụ thể theo quy chế của trường, nhưng có một điều chung đáng biết: khoảng cách giữa các mức xếp loại thường nhỏ, nên vài phần trăm điểm ở năm cuối có thể đổi được một bậc.
Và ngược lại: nếu bạn cách ngưỡng khá xa thì cố kéo trong một học kỳ là không thực tế — toán học không cho phép. Càng về cuối, mỗi môn mới càng ít ảnh hưởng vì mẫu số đã lớn.
Đây là lý do điểm nên được quan tâm từ năm nhất: điểm những kỳ đầu dễ kéo hơn nhiều so với kỳ cuối.
Ba yếu tố khác có thể bị bỏ qua
- Điểm rèn luyện — ở nhiều trường nó ảnh hưởng tới xếp loại tốt nghiệp hoặc là điều kiện cho một số danh hiệu. Có bài riêng trong mục này.
- Số lần thi lại và học lại — một số quy chế quy định điều kiện về việc này với các mức xếp loại cao.
- Thời gian học — một số trường quy định tốt nghiệp quá thời hạn thiết kế thì không xét các mức xếp loại cao nhất.
Ba yếu tố này ít được nói tới nhưng có thể chặn bạn khỏi một mức xếp loại dù điểm số đủ. Kiểm trong quy chế.
Kế hoạch cải thiện cho đúng
Nếu bạn muốn nâng điểm, làm theo thứ tự này:
- Tính chính xác điểm hiện tại theo đúng cách tính của trường, không tính nhẩm.
- Xác định mục tiêu và khoảng cách.
- Tính xem cần bao nhiêu tín chỉ ở mức điểm nào để đạt. Con số này thường làm người ta tỉnh ra.
- Ưu tiên môn nhiều tín chỉ và môn bạn có khả năng cải thiện thật.
- Kiểm quy định học cải thiện trước khi đăng ký — có trần điểm không, có lấy điểm mới không.
- Cân với thời gian và học phí. Học cải thiện tốn tiền và tốn thời gian có thể dùng cho thực tập hoặc đồ án.
Bước cuối quan trọng hơn vẻ ngoài. Với nhiều người, một kỳ thực tập tốt có giá trị hơn việc nâng điểm trung bình lên chút ít — nhất là khi bạn không định học lên cao hay ứng tuyển vào nơi lọc hồ sơ theo điểm.
Câu hỏi thường gặp
Điểm trung bình tích luỹ tính thế nào?
Trung bình có trọng số theo số tín chỉ, không phải trung bình cộng đơn thuần. Một môn 4 tín chỉ ảnh hưởng gấp đôi một môn 2 tín chỉ.
Môn nào không tính vào điểm trung bình?
Thường là giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng an ninh, và các học phần chỉ đánh giá đạt hoặc không đạt. Nhưng khác nhau theo trường nên phải xem quy chế.
Học cải thiện có làm điểm tệ đi được không?
Có, nếu trường lấy điểm của lần học gần nhất kể cả khi thấp hơn, hoặc có trần điểm cho học lại. Phải hỏi phòng đào tạo trường mình trước khi đăng ký.
Vì sao càng về cuối càng khó nâng điểm?
Vì mẫu số đã lớn nên mỗi môn mới càng ít ảnh hưởng. Điểm những kỳ đầu dễ kéo hơn nhiều, đó là lý do nên quan tâm từ năm nhất.
Có yếu tố nào ngoài điểm ảnh hưởng tới xếp loại không?
Có: điểm rèn luyện ở nhiều trường, số lần thi lại và học lại theo một số quy chế, và thời gian học vì một số trường không xét mức cao nhất cho người tốt nghiệp quá thời hạn thiết kế.
