Không đạt ở chặng cuối: thi lại, bảo vệ lại và tính lại lịch

Không đạt ở chặng cuối — trượt kỳ thi tốt nghiệp, hoặc bảo vệ khoá luận không đạt — là chuyện xảy ra với nhiều người hơn người ta kể.

Nó không phải điểm dừng. Nhưng nó đổi lịch của bạn, và việc cần làm ngay là tính lại lịch chứ đừng chờ.

Ba việc trong tuần đầu

1. Biết chính xác mình không đạt vì sao.

• Với thi: xin xem điểm, xem có phúc khảo được không và hạn phúc khảo là khi nào.
• Với khoá luận: xin biên bản và nhận xét của hội đồng.

Đây là cơ sở cho mọi việc sau. Không biết lý do thì lần sau lặp lại đúng lỗi cũ.

2. Biết chính xác quy trình làm lại. Hỏi bộ môn hoặc phòng đào tạo:

• Được thi lại hoặc bảo vệ lại mấy lần?
• Đợt tiếp theo là khi nào?
• Có phải đăng ký lại không, hạn nộp hồ sơ ra sao?
• Có phải đóng phí không?
• Nếu là khoá luận: giữ đề tài cũ hay phải đổi?

3. Tính lại lịch tốt nghiệp. Từ đợt làm lại gần nhất, đếm tới đợt xét tốt nghiệp gần nhất sau đó. Con số cụ thể đó là thứ bạn cần để nói chuyện với mọi người khác.

Phúc khảo

Với kỳ thi, nếu bạn thấy điểm không hợp lý thì có quyền xin phúc khảo.

• Có hạn nộp đơn, thường rất ngắn sau khi công bố điểm. Bỏ lỡ là mất quyền.
• Kết quả có thể tăng, giữ nguyên, hoặc giảm tuỳ quy chế. Hỏi rõ trước khi nộp.
• Đừng dựa vào phúc khảo làm phương án chính. Vẫn chuẩn bị cho việc thi lại song song.

Với khoá luận: hiểu đúng lý do

Ba nhóm nguyên nhân, ba cách xử lý khác nhau:

• Khối lượng chưa đủ — phải làm thêm phần thực chất, không phải viết dài thêm.
• Nội dung có sai sót — sai tính toán, sai phương pháp, kết quả không tin được. Làm lại phần đó cho đúng.
• Trình bày và bảo vệ chưa đạt — nội dung ổn nhưng không giải thích được. Đây là nhóm sửa nhanh nhất: chuẩn bị kỹ hơn cho lần sau.

Hỏi thầy hướng dẫn giúp bạn xác định đúng nhóm. Thầy ngồi trong hội đồng và biết họ đánh giá thế nào.

Ảnh hưởng tới xếp loại

Tuỳ quy chế từng trường, việc thi lại hoặc bảo vệ lại có thể ảnh hưởng tới:

• Điểm được tính — có nơi lấy điểm lần sau, có nơi có trần điểm cho lần làm lại.
• Xếp loại tốt nghiệp — một số quy chế có điều kiện về số lần thi lại với các mức xếp loại cao.
• Thời gian tốt nghiệp — tốt nghiệp quá thời hạn thiết kế có thể ảnh hưởng tới mức xếp loại ở một số trường.

Hỏi cho rõ thay vì đoán, nhất là nếu bạn đang ở sát một ngưỡng.

Nếu đã nhận việc hoặc trúng tuyển học lên

Tình huống gây áp lực nhất, và cũng là tình huống người ta hay xử lý sai bằng cách giấu.

• Xin giấy xác nhận tình trạng học tập từ phòng đào tạo — xác nhận bạn đã hoàn thành các học phần và đang trong quá trình hoàn tất điều kiện tốt nghiệp.
• Nói thẳng với nơi tuyển dụng, kèm mốc thời gian cụ thể bạn sẽ có bằng. Phần lớn nơi chấp nhận lùi ngày nhận việc, hoặc nhận trước và bổ sung bằng sau.
• Với chương trình học lên, hỏi ngay về khả năng bảo lưu kết quả trúng tuyển sang đợt sau.

Giấu rồi bị phát hiện thì mất niềm tin, và đó là thứ khó lấy lại hơn nhiều so với việc lùi vài tháng.

Phần tinh thần

Nói thẳng: nặng nề, nhất là khi bạn bè cùng khoá đã xong và đã đi làm.

Vài điều đúng:

• Nó lùi một đợt, không phải kết thúc. Vài năm sau nhìn lại thì vài tháng là rất ngắn.
• Người làm lại thường làm tốt hơn hẳn — biết chính xác hội đồng đòi gì, đã nghe câu hỏi một lần, có thêm thời gian hoàn thiện.
• Nói với gia đình. Giấu thì một mình chịu.
• Trường có phòng tư vấn tâm lý. Nếu bạn mất ngủ kéo dài, không ra khỏi phòng, mất hết hứng thú — đó là lúc nên tìm tới, và đây là việc bình thường.

Và điều thực tế nhất: bằng tốt nghiệp không ghi bạn thi mấy lần. Vài năm sau không ai hỏi, kể cả chính bạn.

Câu hỏi thường gặp