Đây là tình huống khó hiểu với nhiều người: bạn gõ văn bản mỗi ngày suốt bốn năm, làm bảng tính cho đồ án, làm slide cho thuyết trình — rồi vào thi tin học vẫn trượt.
Lý do không phải bạn kém. Là vì bài thi đo một thứ khác với thứ bạn quen làm.
Khác biệt gốc
Khi làm việc thật, bạn tự chọn cách làm. Không biết một chức năng thì bạn làm thủ công, hoặc tra mạng, hoặc làm cách khác — miễn ra kết quả.
Trong phòng thi, đề yêu cầu đúng một cách, trong thời gian giới hạn, không được tra cứu. Đó là một loại kỹ năng riêng.
Năm nhóm chức năng hay bị hỏi mà ít ai dùng
1. Soạn thảo văn bản — phần tự động hoá.
- Dùng kiểu định dạng thay vì chỉnh tay từng tiêu đề.
- Mục lục tự động sinh từ kiểu.
- Đánh số hình bảng tự động và tham chiếu chéo.
- Chia đoạn để đánh số trang khác nhau giữa các phần.
- Trộn thư — chức năng gần như luôn có trong đề và gần như không ai dùng ngoài đời khi còn là sinh viên.
Phần lớn sinh viên định dạng văn bản bằng cách bôi đen rồi chỉnh tay. Cách đó ra kết quả nhìn giống nhau nhưng không đạt yêu cầu đề, vì đề chấm cấu trúc chứ không chấm hình thức.
2. Bảng tính — hàm và công cụ phân tích.
- Các hàm điều kiện và hàm lồng nhau.
- Hàm tra cứu để lấy dữ liệu từ bảng khác.
- Các hàm thống kê có điều kiện.
- Bảng tổng hợp — công cụ mạnh nhất và bị bỏ qua nhiều nhất.
- Lọc nâng cao, sắp xếp nhiều cấp.
- Định dạng có điều kiện.
- Tham chiếu tuyệt đối và tương đối — đây là chỗ sai nhiều nhất, vì khi làm việc thật bạn kéo công thức rồi sửa tay chỗ nào sai.
3. Trình chiếu — phần ít ai đụng. Bố cục mẫu, trang chủ đề, chuyển tiếp và hiệu ứng theo yêu cầu, ghi chú người trình bày, xuất ra các định dạng khác.
4. Quản lý tệp và hệ điều hành. Tìm kiếm nâng cao, thuộc tính tệp, nén và giải nén, phân quyền cơ bản.
5. An toàn thông tin và kiến thức nền. Phần lý thuyết, ôn nhanh nhưng phải ôn.
Ba lỗi trong phòng thi
- Không đọc kỹ đề. Đề thực hành thường có nhiều yêu cầu nhỏ trong một câu, và bỏ sót một ý là mất điểm ý đó. Đọc hết rồi mới làm.
- Làm thủ công thay vì dùng chức năng được yêu cầu. Kết quả trông đúng nhưng chấm tự động thì không đạt.
- Không quản lý thời gian. Sa vào một câu khó rồi không còn giờ cho các câu dễ phía sau. Câu nào kẹt quá thì bỏ qua, làm hết rồi quay lại.
Ba lỗi kỹ thuật
- Không lưu bài hoặc lưu sai vị trí đề yêu cầu. Lưu sai thư mục thì bài coi như không nộp.
- Lưu sai định dạng. Đề yêu cầu định dạng nào thì lưu đúng định dạng đó.
- Đặt tên tệp sai quy ước của đề — thường là theo số báo danh.
Ba lỗi này làm mất điểm một bài đã làm đúng, và đó là kiểu mất điểm đáng tiếc nhất.
Cách chuẩn bị đúng
- Lấy đề mẫu và làm thật, trên máy, có bấm giờ. Đọc lý thuyết không giúp gì cho phần thực hành.
- Làm ít nhất ba đề đầy đủ trước khi thi.
- Với mỗi chức năng bạn chưa biết, học ngay lúc gặp trong đề, đừng để dồn.
- Luyện trên đúng phiên bản phần mềm của kỳ thi.
- Tập thói quen lưu bài ngay từ đầu và lưu liên tục trong lúc làm.
Với người đã quen dùng máy tính, hai tới ba tuần luyện đề là đủ. Vấn đề chỉ là phải luyện đúng thứ, chứ không phải luyện nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao quen dùng máy tính mà vẫn trượt thi tin học?
Vì khi làm việc thật bạn tự chọn cách làm miễn ra kết quả, còn trong phòng thi đề yêu cầu đúng một cách, trong thời gian giới hạn, không được tra cứu. Đó là kỹ năng riêng.
Chức năng nào hay bị hỏi mà ít người dùng?
Ở soạn thảo văn bản là kiểu định dạng, mục lục tự động, đánh số hình bảng và trộn thư. Ở bảng tính là hàm tra cứu, bảng tổng hợp, lọc nâng cao và tham chiếu tuyệt đối.
Vì sao định dạng bằng cách chỉnh tay lại không đạt?
Vì đề chấm cấu trúc chứ không chấm hình thức. Bôi đen chỉnh tay ra kết quả nhìn giống nhau nhưng không dùng kiểu định dạng nên không đạt yêu cầu.
Lỗi kỹ thuật nào hay làm mất điểm oan?
Không lưu bài hoặc lưu sai vị trí đề yêu cầu, lưu sai định dạng, và đặt tên tệp sai quy ước thường là theo số báo danh.
Cần luyện bao lâu trước khi thi?
Với người đã quen dùng máy tính thì hai tới ba tuần luyện đề là đủ, làm ít nhất ba đề đầy đủ trên máy có bấm giờ và trên đúng phiên bản phần mềm của kỳ thi.
