Với phần lớn người, đây là lần đầu và cũng là lần duy nhất dự một buổi lễ như vậy. Biết trước trình tự thì bạn không lúng túng đúng lúc cả hội trường nhìn vào.
Trình tự thường gặp
- Tập trung và ổn định chỗ ngồi. Thường phải có mặt trước giờ lễ khá lâu — có nơi một tiếng.
- Nghi thức khai mạc.
- Phát biểu của lãnh đạo nhà trường, đại diện khoa, có khi đại diện sinh viên hoặc khách mời.
- Công bố quyết định tốt nghiệp.
- Trao bằng — phần chính, và phần dài nhất. Sinh viên lên theo thứ tự đã sắp.
- Trao thưởng cho sinh viên xuất sắc, thủ khoa nếu có.
- Nghi thức chuyển tua mũ ở một số trường.
- Bế mạc và chụp ảnh tập thể.
Tổng thời gian: thường một tới ba tiếng, tuỳ số lượng sinh viên. Báo trước cho gia đình, nhất là nếu có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ.
Phần lên nhận bằng
Đây là ba mươi giây được chụp ảnh nhiều nhất trong cả buổi. Trình tự thông thường:
- Nghe gọi tên, đứng dậy.
- Đi lên sân khấu theo lối đã hướng dẫn.
- Nhận bằng, thường bằng hai tay.
- Bắt tay nếu người trao đưa tay.
- Quay về phía máy ảnh, đứng lại một nhịp để chụp.
- Xuống theo lối bên kia.
Vài mẹo nhỏ:
- Đi chậm hơn bạn nghĩ. Người ta hay đi quá nhanh vì hồi hộp, và ảnh chụp bị mờ hoặc chưa kịp bấm.
- Dừng lại một nhịp sau khi nhận bằng, quay về phía máy ảnh.
- Nhận bằng bằng tay không thuận nếu phải bắt tay bằng tay thuận.
- Cầm bằng thẳng, không che mặt.
Nếu trường có buổi tập dượt thì mọi thứ này được hướng dẫn cụ thể — đó là lý do nên đi.
Mang theo gì
Danh sách thực tế, gồm cả những thứ ít ai nghĩ tới:
- Vé mời của khách — thứ dễ quên nhất và không có thì người nhà không vào được.
- Giấy tờ tuỳ thân và thẻ sinh viên nếu trường yêu cầu khi nhận bằng.
- Kẹp tăm giữ mũ.
- Nước uống.
- Pin dự phòng cho điện thoại — bạn sẽ chụp và quay rất nhiều.
- Một đôi giày đổi nếu đi giày cao.
- Khăn giấy.
- Túi nhỏ đựng đồ — áo choàng không có túi.
Mục cuối là chi tiết hay bị bỏ qua: bạn không có chỗ cất điện thoại và ví khi mặc lễ phục.
Hậu cần trong ngày
- Đi sớm. Ngày lễ đông, chỗ gửi xe quanh trường kín nhanh.
- Hẹn điểm gặp gia đình cụ thể — sân trường ngày đó rất đông và sóng điện thoại có thể yếu.
- Ăn trước. Buổi lễ dài và không có chỗ ăn.
- Kiểm thời tiết. Nếu có phần ngoài trời thì tính trước nắng hoặc mưa.
- Sạc đầy điện thoại từ tối hôm trước.
Sau lễ
- Chụp ảnh — với gia đình, bạn bè, thầy cô. Xem bài riêng về chụp ảnh trong mục này.
- Tìm thầy cô để cảm ơn và chụp ảnh — nhất là giảng viên hướng dẫn. Đây là dịp cuối cùng gặp đông đủ, và nhiều người tiếc vì không làm.
- Trả lễ phục đúng hạn.
- Kiểm bằng và giấy tờ nhận được, cất cẩn thận. ⚠️ Đừng để bằng trong cốp xe hay túi chung khi đi ăn mừng — mỗi năm đều có người làm mất hoặc làm hỏng bằng ngay trong ngày nhận.
Nếu không nhận bằng ngay tại lễ
Một số trường trao bằng tượng trưng tại lễ và phát bằng thật sau, hoặc ngược lại. Hỏi rõ trước để biết mình nhận gì trong ngày đó và khi nào nhận bản chính.
Và nếu nhận bằng thật tại lễ thì kiểm thông tin ngay khi cầm — tên, ngày sinh, ngành, xếp loại.
Câu hỏi thường gặp
Buổi lễ tốt nghiệp kéo dài bao lâu?
Thường một tới ba tiếng tuỳ số lượng sinh viên. Nên báo trước cho gia đình, nhất là nếu có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ.
Lên nhận bằng nên làm thế nào?
Đi chậm hơn bạn nghĩ vì người ta hay đi quá nhanh làm ảnh bị mờ, nhận bằng bằng hai tay, dừng lại một nhịp quay về phía máy ảnh, và cầm bằng thẳng không che mặt.
Cần mang theo gì trong ngày lễ?
Vé mời của khách là thứ dễ quên nhất, giấy tờ tuỳ thân, kẹp tăm giữ mũ, nước uống, pin dự phòng, giày đổi nếu đi giày cao, và một túi nhỏ vì áo choàng không có túi.
Việc gì sau lễ nhiều người tiếc vì không làm?
Tìm thầy cô để cảm ơn và chụp ảnh, nhất là giảng viên hướng dẫn. Đây là dịp cuối cùng gặp đông đủ.
Có nhận bằng thật ngay tại lễ không?
Tuỳ trường — một số nơi trao bằng tượng trưng tại lễ và phát bằng thật sau. Nên hỏi rõ trước, và nếu nhận bằng thật thì kiểm thông tin ngay khi cầm.
