Sinh viên năm nhất hay nghe câu năm nhất cứ chơi đi, năm cuối gỡ sau. Câu đó sai về mặt toán học, và cái sai này khá đắt.
Cơ chế
Điểm trung bình tích luỹ là trung bình có trọng số của toàn bộ tín chỉ bạn đã học. Nghĩa là:
- Ở kỳ đầu, mẫu số nhỏ. Bạn mới có vài chục tín chỉ, nên mỗi môn ảnh hưởng nhiều.
- Ở kỳ cuối, mẫu số đã rất lớn. Với hơn một trăm tín chỉ tích luỹ, một môn mới gần như không làm thay đổi con số.
Hệ quả có hai chiều, và cả hai đều quan trọng:
- Điểm kém ở kỳ đầu kéo xuống mạnh, và cần rất nhiều kỳ giỏi để bù.
- Điểm giỏi ở kỳ cuối kéo lên rất yếu, nên không gỡ được bao nhiêu.
Nói ngắn: toán học đứng về phía người bắt đầu tốt.
Thêm ba lý do ngoài toán học
1. Môn năm nhất thường dễ hơn. Đại cương, nhập môn — khối lượng vừa phải và yêu cầu thấp hơn môn chuyên ngành năm ba năm tư. Lấy điểm cao ở giai đoạn này dễ hơn nhiều.
2. Trượt môn năm nhất kéo theo chuỗi. Nhiều môn năm nhất là điều kiện tiên quyết. Trượt một môn nền là chặn cả nhóm môn phía sau, và bạn lùi tiến độ.
3. Điểm ảnh hưởng tới cơ hội. Điều kiện làm khoá luận thường xét theo điểm tới hết một học kỳ cụ thể. Học bổng xét theo từng kỳ. Cơ hội trao đổi sinh viên, tham gia nhóm nghiên cứu — nhiều thứ nhìn vào điểm.
Điểm thấp ở năm nhất đóng lại một số cánh cửa ở năm ba năm tư, và lúc đó bạn mới biết là chúng đã đóng.
Vì sao năm nhất hay điểm thấp
Không phải vì sinh viên lười. Các lý do thật:
- Cách học khác hẳn phổ thông. Không ai điểm danh sát, không ai nhắc bài tập, tự quản lý thời gian.
- Không biết cách thi ở đại học. Đề khác, cách chấm khác, trọng số điểm quá trình khác.
- Chủ quan với môn đại cương — nghĩ là môn phụ.
- Bận việc khác — hoạt động, làm thêm, thích nghi với cuộc sống mới.
- Không biết quy chế — không biết vắng bao nhiêu thì bị cấm thi, không biết điểm quá trình chiếm bao nhiêu.
Phần lớn những lý do này là vấn đề thông tin, không phải vấn đề năng lực. Và thông tin thì lấy được trong một buổi.
Việc nên làm trong tháng đầu của năm nhất
- Đọc quy chế đào tạo, phần về đánh giá học phần, điều kiện dự thi, cách tính điểm.
- Với mỗi môn, hỏi giảng viên buổi đầu: điểm quá trình chiếm bao nhiêu, vắng bao nhiêu buổi thì cấm thi, thi hình thức gì.
- Gặp cố vấn học tập một lần để hiểu chương trình bốn năm.
- Hỏi anh chị khoá trên về các môn sắp học — môn nào nặng, môn nào cần chú ý.
Ba thói quen giữ điểm bền
- Đi học đầy đủ. Nghe cũ nhưng đây là yếu tố có tương quan mạnh nhất với điểm, và nó cũng loại bỏ rủi ro bị cấm thi.
- Không để dồn. Điểm quá trình chiếm tỷ trọng đáng kể ở nhiều môn, và nó tích luỹ suốt kỳ — không nhồi được ở tuần cuối.
- Hỏi sớm khi không hiểu. Kiến thức các môn nối nhau; không hiểu tuần ba thì tuần tám không theo được.
Nếu năm nhất của bạn đã qua và điểm không tốt
Bài này không nhằm làm ai áy náy. Việc thực tế cần làm:
- Tính chính xác điểm hiện tại và xem mình đang ở đâu.
- Ưu tiên không trượt thêm. Trượt thêm hại nhiều hơn là điểm thấp.
- Cải thiện sớm nếu định cải thiện — càng sớm thì mẫu số càng nhỏ và càng kéo được.
- Đầu tư vào thứ không phụ thuộc điểm — kỹ năng, dự án, thực tập, sản phẩm. Với phần lớn nơi tuyển dụng, những thứ này nói nhiều hơn.
Và nhớ: điểm trung bình là một con số trong hồ sơ, không phải bản tóm tắt về bạn. Nó quan trọng nhất ở lần xin việc đầu tiên và mờ dần rất nhanh sau đó.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao điểm kỳ đầu ảnh hưởng nhiều hơn kỳ cuối?
Vì điểm trung bình tích luỹ là trung bình có trọng số. Ở kỳ đầu mẫu số nhỏ nên mỗi môn ảnh hưởng nhiều; ở kỳ cuối mẫu số đã rất lớn nên một môn gần như không làm thay đổi con số.
Ngoài toán học còn lý do nào?
Môn năm nhất thường dễ hơn nên lấy điểm cao dễ hơn, trượt môn năm nhất kéo theo chuỗi vì nhiều môn là điều kiện tiên quyết, và điểm thấp đóng lại cơ hội làm khoá luận, học bổng, nhóm nghiên cứu về sau.
Vì sao năm nhất hay điểm thấp?
Cách học khác hẳn phổ thông, không biết cách thi ở đại học, chủ quan với môn đại cương, bận việc khác, và không biết quy chế. Phần lớn là vấn đề thông tin chứ không phải năng lực.
Nên hỏi giảng viên gì ở buổi học đầu tiên?
Điểm quá trình chiếm bao nhiêu, vắng bao nhiêu buổi thì bị cấm thi, và thi theo hình thức gì.
Năm nhất đã qua mà điểm không tốt thì làm gì?
Tính chính xác điểm hiện tại, ưu tiên không trượt thêm vì trượt hại hơn điểm thấp, cải thiện sớm nếu định cải thiện, và đầu tư vào kỹ năng dự án thực tập — những thứ không phụ thuộc điểm.
