Bạn tính điểm trung bình và thấy mình thiếu một chút để lên bậc. Đây là tình huống làm người ta dễ quyết vội theo cả hai hướng — hoặc lao vào học cải thiện mọi môn, hoặc bỏ qua mà không tính.
Tính ra con số cụ thể thường làm quyết định trở nên rõ ràng.
Bước 1: tính chính xác điểm hiện tại
Không tính nhẩm. Lấy bảng điểm và tính theo đúng cách trường tính:
- Trung bình có trọng số theo số tín chỉ, không phải trung bình cộng.
- Chỉ tính các môn được tính vào điểm trung bình — loại trừ các môn chỉ đánh giá đạt hoặc không đạt.
- Với môn đã học lại hoặc cải thiện, lấy điểm theo đúng quy định của trường.
Hoặc đơn giản hơn: hỏi phòng đào tạo điểm trung bình tích luỹ hiện tại của mình. Họ có số chính xác, và số đó mới là số được dùng khi xét.
Bước 2: tính khoảng cách
Lấy ngưỡng của mức bạn nhắm trừ điểm hiện tại. Con số này thường nhỏ — vài phần trăm — nên trông có vẻ dễ.
Nhưng phải nhân với tổng số tín chỉ để ra số điểm thực sự cần thêm. Và đây là lúc con số trở nên thật.
Bước 3: tính cần bao nhiêu tín chỉ
Câu hỏi thực tế: với mỗi tín chỉ được cải thiện, điểm trung bình tăng bao nhiêu?
Mức tăng phụ thuộc:
- Điểm cũ của môn đó — cải thiện từ mức thấp lên mức cao thì tăng nhiều hơn.
- Số tín chỉ của môn — môn nặng ảnh hưởng nhiều hơn.
- Tổng số tín chỉ tích luỹ của bạn — mẫu số càng lớn thì mỗi môn càng ít ảnh hưởng.
Điểm quan trọng nhất: càng về cuối càng khó kéo. Ở năm tư, mẫu số đã rất lớn nên một môn thay đổi điểm trung bình rất ít.
Nhiều người tính xong bước này thì tự có câu trả lời — con số tín chỉ cần cải thiện lớn hơn nhiều so với hình dung ban đầu.
Bước 4: kiểm quy định trước khi đăng ký
Ba câu phải hỏi phòng đào tạo:
- Học cải thiện thì lấy điểm nào? Nếu trường lấy điểm lần gần nhất kể cả khi thấp hơn, thì học cải thiện có rủi ro làm điểm tệ đi.
- Có trần điểm cho lần học lại không? Nếu có thì mức tăng tối đa bị chặn, và phép tính ở bước 3 phải làm lại.
- Có giới hạn số tín chỉ được cải thiện không?
Bỏ qua bước này là nguyên nhân của những quyết định tốn tiền mà không có kết quả.
Bước 5: tính chi phí thật
Không chỉ tiền:
- Học phí cho số tín chỉ cải thiện.
- Thời gian — mỗi môn chiếm lịch cả một học kỳ.
- Có thể phải lùi tốt nghiệp nếu không đăng ký được trong kỳ cuối.
- Chỗ trong lịch lẽ ra dành cho thực tập, đồ án, hoặc tìm việc.
Mục cuối là mục đắt nhất và ít được tính nhất.
Bước 6: kiểm các điều kiện khác
Trước khi quyết, kiểm xem bạn có bị chặn bởi điều kiện nào khác không — số tín chỉ đã học lại, thời gian học, điểm rèn luyện, kỷ luật.
Nếu bạn đã bị chặn bởi một điều kiện khác thì việc kéo điểm là vô ích. Đây là điều nên kiểm trước khi tính toán, và rất nhiều người kiểm sau.
Khi nào nên làm
- Bạn nhắm khu vực công, học bổng hoặc học lên, nơi xếp loại có trọng lượng thật.
- Khoảng cách nhỏ và tính ra được — một hai môn là đủ.
- Trường lấy điểm cao nhất, không có rủi ro điểm xuống.
- Bạn còn thời gian mà không phải lùi tốt nghiệp.
Khi nào không nên
- Khoảng cách quá xa — cần cải thiện nhiều môn mà vẫn không chắc.
- Trường lấy điểm lần gần nhất — rủi ro làm điểm tệ đi.
- Bạn đã bị chặn bởi điều kiện khác.
- Bạn nhắm doanh nghiệp, nơi xếp loại ít được nhìn tới.
- Việc này đẩy tốt nghiệp muộn — mà tốt nghiệp muộn ở một số trường lại chính là điều kiện hạ bậc.
Mục cuối là một vòng luẩn quẩn có thật: học cải thiện để lên bậc, phải lùi một kỳ, rồi bị hạ bậc vì tốt nghiệp muộn.
Một cách nghĩ khác
Nếu sau khi tính bạn thấy không đáng, thì thời gian và tiền đó dùng vào đâu?
Một kỳ thực tập ở đúng ngành, một dự án có sản phẩm, một chứng chỉ chuyên môn — ba thứ này nói với nhà tuyển dụng nhiều hơn một bậc xếp loại, và chúng còn giá trị sau nhiều năm trong khi xếp loại thì không.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết chính xác điểm trung bình hiện tại?
Hỏi phòng đào tạo thay vì tính nhẩm. Họ có số chính xác theo đúng cách trường tính, và số đó mới là số được dùng khi xét xếp loại.
Vì sao càng về cuối càng khó kéo điểm?
Vì mẫu số là tổng tín chỉ tích luỹ đã rất lớn, nên một môn thay đổi điểm trung bình rất ít. Nhiều người tính xong bước này thì tự có câu trả lời.
Cần hỏi gì trước khi đăng ký học cải thiện?
Học cải thiện lấy điểm nào, có trần điểm cho lần học lại không, và có giới hạn số tín chỉ được cải thiện không. Nếu trường lấy điểm lần gần nhất thì có rủi ro làm điểm tệ đi.
Nên kiểm gì trước khi bắt đầu tính toán?
Kiểm xem mình có bị chặn bởi điều kiện khác không — số tín chỉ đã học lại, thời gian học, điểm rèn luyện, kỷ luật. Nếu đã bị chặn thì kéo điểm là vô ích.
Có vòng luẩn quẩn nào cần tránh không?
Có: học cải thiện để lên bậc, phải lùi một kỳ, rồi bị hạ bậc vì tốt nghiệp muộn hơn thời gian thiết kế. Phải kiểm quy định của trường về điều kiện này.